Burgerschap verwerf je.

De mens is niet als burger geboren. Burgerschap verwerf je. Het is een leerproces. Reportageproject Citizen Reporter maakt jongeren tot actieve, bewuste en verantwoordelijke burgers. Jongeren zijn betrokken op maatschappelijke thema’s als migratie in België.



SEQUENCE RTBF CARITAS 5Citizen Reporter/A pen for Europe is een Europees project dat Nederlandstalige en Franstalige jongeren uit België de kans geeft om dieper op maatschappelijke kwesties in te gaan, zoals migranten die hier asiel vragen. Door alle reportages loopt een zelfde rode draad. De jongeren vertrekken vanuit hun vooroordelen over de problematiek in kwestie, gaan op onderzoek, informeren zich op het terrein, ontdekken de werkelijkheid die vaak anders is dan ze aanvankelijk meenden, stellen hun mening bij en leren die formuleren.

REPORTERS:

Merijn Vincke, Leni Linthout en Kristien Spooren (bij de Dienst Vreemdelingenzaken); Janne Vanhemmens (bij IOM en het Europees Jeugdparlement); Perrine Bernard, Mathieu Sauvenier, Evolena de Wilde d’Estmael (bij Caritas International); Odile Hubermont (van UCL, kot ‘Rechten van de mens’)


De jongeren filmden zelf het rollenspel voor het project citizenreporter.eu, een initiatief van documentairemaker André Bossuroy met de steun van het Europees Parlement. „De Europese Unie nodigt jongeren uit om als ‘burgerreporter’ maatschappelijke thema’s uit te diepen in de hoop dat ze uitgroeien tot bewuste, actieve en verantwoordelijke burgers”, zegt Bossuroy.

Bossuroy: „We hopen dat dit jongerenengagement een impact heeft op de bewustwording van jong en oud. Het is immers belangrijk niet doof te blijven voor de maatschappelijke vraagstukken. De reportages tonen alvast dat jongeren wakker liggen van wat er gebeurt in ons land en in Europa, dat ze betrok- ken zijn en ze zich willen engageren. Ze zijn onze ogen en oren voor wat er vandaag leeft.”

Kijk hun VIDEO REPORTAGE

VRT één + Canvas

Vele migranten hebben een gevaarlijke tocht achter de rug door de woestijn, over zee, met de hulp van mensensmokkelaars die hen uitbuiten. Aangekomen in ons land worden ze vaak meteen opgepakt door de politie. Maar dit zijn geen criminelen! Zelfs als ze soms op een illegale manier in de Europese Unie komen, is hun eerste zorg bescherming en veiligheid voor hen en hun familie.


De blikken in hun ogen waren vragend

REPORTERS: Merijn Vincke, Leni Linthout, Kristien Spooren

Migratie in België. Een thema waar wij, drie – zo kan je wel zeggen – multicultureel ingestelde Vlaamse jongeren, geen probleem mee hebben. Geen uitdagende vooroordelen, geen ‘Maar ze pikken ons land in, meneer’, geen eindeloze discussies over aanpassing en integratie. Niets om ons zorgen over te maken, dus. Groot was dan ook ons enthousiasme toen we door MEDIEL vzw gevraagd werden om, naar aanleiding van de 50-jarige migratie van Marokkanen en Turken in België, de Dienst Vreemdelingenzaken van het Ministerie te interviewen. Want wat wisten we er echt over? We waren (en zijn nog steeds) alle drie, stuk voor stuk, heel open ingesteld, maar een kijk naar het hoe en waarom van migratie zou onze blik nog verruimen.

VZ-merijnBij aankomst werd de situatie meteen pijnlijk duidelijk. Een lange rij mensen schoof aan, misschien vruchteloos wachtend op papieren. De blikken in hun ogen waren vragend, smekend bijna, en het idealistische kantje in mij schaamde zich omdat ik hen geen kant-en-klare oplossing kon bieden.

Kon ik hen zeggen: ‘Het komt wel goed’? Wisten we dat überhaupt wel, waren we daar überhaupt wel van overtuigd?

geert-1

Na enkele buitenopnames kregen we de kans om enerzijds Geert Verbouwhede, Nederlandstalig woordvoerder, en anderzijds Dominique Ernould, Franstalig woordvoerster, te interviewen. Welke rechten hebben illegale migranten in België? Wat is precies de rol van Vreemdelingenzaken? We leerden intussen ook wat bij over de precieze evolutie van de Marokkaanse en Turkse migratie, en natuurlijk mocht hun eigen mening in het kader van ‘Migratie in België’ ook niet ontbreken.

We hopen nog harder dan tevoren op een toekomst met sociale gelijkheid.

dominique-kristien-webAl snel merkten we de eensgezindheid van beide woordvoerders. Ook zij wilden graag verandering brengen in de situatie voor de vluchtelingen, maar hadden daarnaast wel een wet die ze moesten volgen. Het gevoel achteraf rond zogenaamde ‘mensen zonder papieren’ was bij ons dubbel: wegen de rechten (zoals medische zorg) of de plichten harder door? Dat heel de kwestie erg actueel is, merkten we bij het naar buiten gaan. Enkele Afghaanse vluchtelingen stapten op ons af. Is het omdat we nu ‘journalisten’ waren? Wilden ze, radeloos en wanhopig, gehoor geven aan hun stem? Of hoopten ze dat wij voor een verandering konden zorgen? Een gefundeerd oordeel kunnen en willen we als jongeren nog niet vormen, maar na deze ontmoeting bleven we achter met een wrang gevoel. ‘Belgium has no human rights, only animal rights’: het is een uitspraak die alleszins nog een hele treinrit lang bleef nazinderen.

Met misschien meer vragen dan antwoorden en toch ook een pak nieuwe informatie keerden we, een ervaring rijker, weer huiswaarts. Relaas van de dag: het was ontzettend fascinerend om aan het onthaal van Tower 2 in het World Trace Center te mogen zeggen dat we verwacht werden, maar nog veel belangrijker: we hopen nog harder dan tevoren op een toekomst met sociale gelijkheid. Kleine beetjes helpen, dus wij doen alvast ons best en blijven minstens even multicultureel ingesteld!

Zelfs als ze soms op een illegale manier in de Europese Unie komen, is hun eerste zorg bescherming en veiligheid voor hen en hun familie.

SEQUENCE RTBF CARITAS 3Drie anderen reporters, Perrine, Evolena en Mathieu, bezoeken de Logis van Louvranges, een opvangstructuur van Caritas International. Vluchten doet men niet zomaar, vindt Caritas. Vele asielzoeksters die hier verblijven, lieten alles achter op zoek naar veiligheid voor zichzelf en hun kinderen. Vluchten is vaak een zeer ingrijpende en angstaanjagende keuze. De asielzoeksters die hier verblijven zoeken bescherming. Hier krijgen ze onderdak en persoonlijke begeleiding.

De positieve inpak en pluspunten die de migranten aan onze maatschappij kunnen schenken

valon-halimiJanne Vanhemmens, een 21-jarige studente bedrijfscommunicatie aan de KULeuven, intervieweert Valon Halimi, verantwoordelijke van IOM (Internationale Organisatie voor Migranten). Valone is een voorbeeld van geslaagde immigratie in onze belgishe maatschappij. Aangekomen uit Kosovo 20 jaar geleden als asielzoeker werkt hij vandaag aan de opvang van migranten. Met de IOM ontwikkelen ze tegenwoordig een campagne ‘What migrants bring’ waar accent wordt gezet op de positieve inpak en pluspunten die de migranten aan onze maatschappij kunnen schenken: vreemde talen die wij niet beheersen, verrijkende ervaringen, culturele uitwisselingen…

 


Aan de UCL, Université catholique de Louvain, kruipen de studenten van het ‘kot – Rechten van de mens’ in de huid van iemand anders, die van de asielzoeker.

Journalist: Ilse Van Halst (Kerk en Leven)

Kot droits homme6Odile Hubermont, een 22-jarige studente antropologie aan de UCL in Louvain-la-Neuve, deelt met negen studiegenoten een zogeheten ‘kot met een project’. Een heel academiejaar lang levenen studeren de kotgenotensamen en zetten ze zich maatschappelijkin. „Ons project focust op het themamensenrechten”, legt ze uit. „Elke woensdagmiddag animerenwe in een centrum van Fedasil kinderen van vluchtelingen.We steken ook een handjetoe bij de daklozenopvang inRixensart. Daarnaast geven westudenten de kans om in de huidvan een illegale immigrant tekruipen die in ons land asiel aanvraagt.

Kot droits homme4De jongeren leggen hetzelfdeparcours af als de asielzoekers. Dat blijkt telkens bestconfronterend. We zijn er onsimmers niet van bewust hoeveelstappen een vluchteling moetdoen wil hij erkend worden, hoeweinig kans op slagen hij daarbijheeft en hoe zwaar dat psychologischdoorweegt.

 

 

„Dit project hielp me om over het muurtje te kijken, letterlijk en mentaal”

De Europese Unie nodigt jongeren uit om als ‘burgerreporter’ maatschappelijke thema’s uit te diepen in de hoop dat ze uitgroeien tot bewuste, actieve en verantwoordelijke burgers”, zegt André Bossuroy, projectcoördinator van Citizen Reporter.

Opmerkelijk is dat Bossuroy dit project organiseert over de taalgrenzen heen. „In ons land is zowat alles gecommunautariseerd. Elke gemeenschap ontvangt subsidies voor projecten in de eigen gemeenschap. Zo leren we niet samenwerken”, motiveert hij de opzet. „Dankzij de Europese subsidies voor dit project kon ik dit overstijgen. En wat bleek? De jongeren uit de drie landsdelen werkten probleemloos samen. Elk zocht de taal waarin hij zich het best voelde. Ook in de reportages kozen we er daarom voor de talen te mengen, en te ondertitelen. Want ook de taal is eenplaats van ontmoeting.”

EYP-janneDat weet ook Janne Vanhemmens. Janne trekt naar een andere belangrijke plek in de hoofdstad, het Europees Parlement. Ze neemt er deel aan een zitting van het Europees Jeugdparlement. Een honderdtal studenten ervaren de werking van de democratie aan de lijve door zelf parlementslid te worden. Twee dagen lang brengen ze voorstellen naar voren, overleggen ze en stemmen ze resoluties.

Janne is al vijf jaar actief in het Europees Jeugdparlement, een apolitieke organisatie die jongeren leert een persoonlijke mening te vormen over Europese kwesties. „Ik ben net terug uit Portugal waar vijfde- en zesdejaars discussieerden over Europese kwesties zoals drinkwater en gezondheidszorg, thema’s die voor hen niet zo vanzelfsprekend zijn en hen aan het denken zetten”, vertelt Vanhemmens, „Mijn engagement in het Jongerenparlement hielp mezelf ook om over het muurtje te kijken en grenzen te doorbreken, letterlijk en mentaal. Ik droom immers ervan om in het buitenland te wonen en te werken.”